Yeni-Düşüncecilik

Yeni-Düşüncecilik (yeni idealizm)

Bilimsel verilerle uyuşturulmaya çalışılan XIX. yüzyıl sonlarıyla XX. yüzyıl düşünceciliği. Türkçe yazımıyla yeni idealizm de denir. Yeni hegelcilik'le anlamdaş sayanlar da var. İradeci metafizik de deniyor. Kimi felsefe tarihçileri de bu deyimle özellikle Benedetto Croce ve Giovanni Gentile'in temsil ettikleri İtalyan Hegelciliğini dile getiriyorlar. Fransız düşünürü Main de Biran'ın iradeci kişicilik, Victor Cousin'in kimi papazlarca edep gerekleri felsefesi adıyla anılan öğretileri de yeni düşünceci öğretiler sayılıyor.

Çağımızda yeni düşünceciliğin çok ve çeşitli biçimleri meydana çıkmıştır; Olay bilim, Mah'çılık, yeni gerçekcilik, yeni eleştiricilik, kişilikcilik, yaşam felsefesi vb. yeni düşüncecilik disiplini içindedir. Genellikle Felix Ravaisson, Jules Lachelier, Maurice Blondel, Boutroux, Bergson, Herbert Bradiey, Bernard Bosanquet, Th. Hill Green, Octave Hamelin, Rudolph Hermann Lotze, Gustave Th. Fechner. Wilhelm Wundt yeni düşünceciliğin başlıca temsilcileri sayılmaktadır. Çağdaş burjuva felsefeleri, yeni ya da eski düşünceci öğretilerdir. Bu acıdan bakınca, çağımızın moda felsefesi olan varoluşçuluğun bile yeni düşünceci bir öğreti okluğu kolaylıkla görülür. Bütün bu öğretilerin ortak niteliği, kimilerinin bilimsel verilere dayanma savlarına rağmen, bilime karşı ve bilim dışı oluşlarıdır.

Neo-Hegelcilik

Neo-Hegelcilik

Dinsel ve kurgusal felsefeyi savunmak üzere ileri sürülmüş eytişimsel özden yoksun Hegelcilik anlayışları. Yeni hegelcilik, Hegel’in diyalektiğindeki bütün sağlam ve olumlu yanları bir kenara bırakarak bütün idealist yanları ele almak ve büyütmek yolunda belirmiştir. Hayat uyuşturulamaz karşıtlıklarla doludur, bu karşıtlıklar doğaldır, hayatın yapısı gereğidir ve hiçbir zaman aşılamaz, çözümlenemez. Öyleyse insanlar bu yolda hiçbir çaba göstermeksizin kendilerini hayatın akışına bırakmalıdırlar.

Neo-Hegelcilik Yeni Hegelcilik. Dinsel ve kurgusal felsefeyi savunmak üzere ileri sürülmüş diyalektik özden yoksun Hegelcilik anlayışları. Diyalektikten yoksun idealist Hegelciliğin usa aykırı bir biçimde çeşitli yorumlarını dile getirir. Yeni hegelcilik, Hegel'in diyalektiğindeki bütün sağlam ve olumlu yanları bir kenara bırakarak bütün idealist yanları ele almak ve büyütmek yolunda belirmiştir. Yeni hegelcilere göre hayat uyuşturulamaz karşıtlıklarla (antagonizm) doludur. Uyuşturulamaz karşıtlıklar doğaldır, hayatın yapısı gereğidir ve insanlarca hiç bir zaman aşılamaz, çözümlenemez. Öyleyse insanlar uyuşturulamaz karşıtlıkların aşılması yolunda hiç bir çaba göstermeksizin kendilerini hayatın akışına bırakmalıdırlar. Kimi yeni hegelciler de karşıtlığın aşılması yerine uyuşturulmasının olanaklı bulunduğunu ileri sürerler. Diyalektiği tümüyle yadsıyanları olduğu gibi onu sadece bilinçsel alana İndirgeyenleri de vardır. Fransa'da varoluşçulukla kaynaştırılmış, Mussolini İtalya'sında faşizmin emrine verilmiştir. Bu tüm idealist yeni hegelciliği İskoçya ve İngiltere'de J. H. Stirling, John ve Edward Caird, T. H. Green, F. H. Bradley. B. Bosanquet, R. B. Haldane, J. E. Mc Taggart; Amerika'da da W. T. Harris, Josiah Royce izlemektedirler.